Yazan: Oğuz ATAY
Oyunlaştıran-Yöneten: Murat Karahüseyinoğlu

Oynayanlar:

Fatih AL,  M.Nurkut İLHAN, Ertuğrul KILINÇKAYA,  Ümit KOYUNCU, Uğur ÇAKIROĞLU

Dekor-Kostüm-Işık- Tasarım:mk

Oyun Tarihi: 

T.C.KÜLTÜR BAKANLIĞI’NIN MADDİ KATKILARIYLA

9.LIONS ÖDÜLLERİ

“en iyi erkek oyuncu”FATİH AL

SANAT KURUMU

“övgüye değer erkek oyuncu” M.NURKUT İLHAN

oyun fotoğrafları

ÖYKÜSÜ : ‘O’ yalnız yaşayan biridir.. Bir gün, anlaşılmayan bir dilde yazılmış bir mektup alır. Üniversite de ‘ölü diller’ üzerinde uzman olan arkadaşına götürdüğü/okuttuğu mektup ‘size bildirine kadar evinizden çıkmayın’ anlamında bir uyarıdır… O, eve kapanır…Korkuyla, Korkuyu Beklemeye başlar…

Bizim ilk günahımız belki de budur. Kapalı sistem yaratıklarının dış dünyaya karşı beslediği korkudur. Yaşama korkusudur. Fütuhat da, herkese ve her şeye boyun eğdirerek bu korkudan kurtulma çabasıdır. Dünyayı bir savaş alanına çevirdikten sonra, her yandan düşman saldırısı bekleyenlerin korkusudur. Bir şehire kapanıp, bütün ülkenin saldırısını bekleyen sarayın korkusudur bu. Sarayı kaleye çevirenlerin korkusudur. Kardeşleri tarafından öldürülmeyi bekleyen sarayın korkusudur. Her davranışın devlete yöneldiğini sanan paranoyak yöneticilerin korkusudur. Kültür korkusudur. Matbaadan, şiirden, resimden, felsefeden, hatta dinden korkmaktır bu. Halk Partisinin Köy Enstitülerinden korkmasıdır, Demokrat Partinin modern resimden korkmasıdır. Bazı solcuların modern edebiyattan, modern sanattan korkmasıdır. Halkın içinde sivrilen esnafın, eşrafın, mollanın halktan korkmasıdır. Korkunun sonu yabancılaşmadır. Yeni yazarların kelimeler icad ederek azınlık olma telaşıdır, toplumsal sorunlara eğilerek kendini tanıma korkusudur. Kavram kargaşası yaratarak temel kavramlardan uzaklaşma çabasıdır.Temel kavramların onu bir hiçe indireceği korkusudur. Korku ortadan kalkarsa postunu kaybedeceğinden korkan tekke şeyhinin korkusudur. Bunun için müeyyideler gevşektir. Herkes korkmalıdır ama ceza da uygulanmamalıdır.Müeyyideler hayatı zehir edecek kadar korkutmalıdır ama isyan ettirecek kadar kesin olmamalıdır. Neyin ne olduğu, hangi suçun cezası ne kadar olduğu bilinmemelidir. Fakat herkes her an, suç işlediği halde kendisine taviz verildiğini hissettiği için başı önünde dolaşır insanımız. Bizim ilk günahımız budur cezalandırılmayan küçük günahların toplamı… Hoşgörümüz de budur. Ayrıca devlet de aynı suçluluk duygusu içinde müeyyideleri uygulamaz. Bu bakımdan bağışlayıcıdır. Karşılıklı bir oyundur bu. Bağışlanmayan tek suç, bu oyunu fark etmek, bu oyuna karşı çıkmaktır. Gerçeği aramaktır. Bilim bunun için tehlikelidir, felsefe bunun için tehlikelidir, deneme bunun için tehlikelidir, roman ve hikaye bunun için tehlikelidir. Belirli kalıplar içinde kalan şiir bunun için tehlikesizdir. Taklitçi olmayan Batıcılık bunun için tehlikelidir. Gerçeği arayan Doğu bunun için tehlikelidir.

OĞUZ ATAY-Günlük-25 mart 1974

Sorun ‘bulma’ ,‘yazma’ ve özellikle de ‘yaratma’ sorunu değildi, sorun ‘olanı fark etme’ ,‘olanda derinleşme’ sorunuydu.. yeni bir şey değildi aradığım.. yeni bir şey de yoktu sanırım.. bu noktada ‘oyunlaştırma’ ve ‘yeniden anlatma’nın benim algıma, beklentilerime daha uygun olduğunu düşünmeye başladım.. daha ne kaldı diyerek kendi içime döndüğümü hatırlıyorum.. bilebildiğim kadarıyla işte her şey bitmişti..

karahüseyinoğlu,murat

Türel Ezici /sahne dergisi

Karahüseyinoğlu nun Korkuyu Beklerken i oyunlaştırması, giderek yoksullaşan tiyatro yazınımıza yaptığı katkı düşünülürse, hiç kuşkusuz çok önemli, kutlanası bir çaba. Murat Karahüseyinoğlu yaklaşık 20-25 yıl önce oyunlaştırdığı Korkuyu Beklerken ile ilgili şöyle diyor: “…Sahnede bir kişi vardı sözde ama birden 2 kişi oluyordu, bazen 3, 4 kişi oluyor ya da bölünüyorlardı. Bunun sahnedeki karşılığı neydi. Dış ses bir yere kadar çözerdi sorunu. Ve pek bildik ve de iyi bir çözüm olmazdı. Ayrıca iki kişi gibi duran bir kişiyi oynayabilecek oyuncu kapasitesi nereden bulunacaktı. Bilindiği kadarıyla ne ülke belliydi, ne de milliyet. Bir gecekondu, yalnız bir adam. Anlattıkları hepsi gerçek olabilirdi ama olmayabilirdi de. Olanların tamamı aslında olmayabilirdi. Sadece kelimeler.. kelimeler.. kelimeler.. Buradan yola çıkarak sözün önemli olduğu kararına vardım ve hemen hiç budama yapmadım. Oynanırken sözcükler, çıkardığı sesler bir gürültüye dönüşecek, alınabilen alınacak, üzerinde çok da düşünülmeyecekti. Etki önemliydi ama bildik çerçeve sahnede bu mümkün değildi. Değil de.”

(…)Tiyatroyu / sinemayı kuramsal, sanatsal, teknik bakımdan iyi bilen bir yönetmen olan Karahüseyinoğlu, sinevizyonla desteklediği incelikli çevre/ışık düzeniyle başarılı bir sahneleme gerçekleştirmişti. Gerçekçi tiyatroyla modern sonrası tiyatronun uylaşımlarını birlikte kullanarak Atay ın düşünsel evrenine yaraşan deneysel bir performans ortaya koymuş(…) Tavizsiz, ciddi çalışılmış bir Oğuz Atay sahnelemesi izlemek isteyenler 2009-2010 sezonunda da Öteki Tiyatro’da Korkuyu Beklerken i seyredebilirler.

*************

Yaratılmak istenen ‘korku imparatorluğu’ na sahneden tepki:

KORKUYU BEKLERKEN

Cumhuriyet Gazetesi-Ankara Eki- 2009

ANKARA(Cumhuriyet Bürosu) Öteki Tiyatro nun yeni eseri “Korkuyu Beklerken”, günümüz Türkiye sinde iktidarca yaratılmaya çalışılan ‘korku imparatorluğu’ na bir tepki olarak sahneleniyor.

**************

Öteki Tiyatro Oğuz Atay dan Korkuyu Beklerken i sunuyor

SAHNEDEN-Ayşegül Yüksel- Cumhuriyet (7 temmuz –Salı)

Gizli mezhep ten Ergenekon’a

Öteki Tiyatro dayım. Korkuyu Beklerkenin sahnedeki sunumunu izliyorum. Oğuz Atay ın 1970 li yılların başında gün yüzüne çıkan bu 60 sayfalık-uzun öykü/kısa roman kıvamındaki- metni bir iç monolog niteliği taşır. “Tek başına konuşma’ / ’yüksek sesle düşünme’ , tiyatronun bilinen tekneklerindendir. ‘Tek kişilik oyun’ olgusu ise çağdaş tiyatronun vazgeçilmezlerinden.. Ne ki metni tiyatrolaştıran Murat Karahüseyinoğlu, ‘tek kişilik’ olması beklenebilecek sahne olayına başka kişiler, bu kişilerin sunduğu görsel işitsel özellikler yoluyla da farklı göstergeler katmış. Böylece öyküyü okumakla, sahnedeki performans metni ni okumak arasındaki benzerlikler korunurken, yapıtın bütününe ters düşmeyen farklı algılama boyutları da oluşmuş. ‘Korkuyu Beklerken’ , ’gizli mezhep’ olarak yorumlanan – varlığı / yokluğu kanıtlanmamış- bir örgütün yarattığı ‘korku’ üstünedir.

Duyarlı bir yorum

(…) yarı karanlıkta devindirdiği kısa ve kesik konuşan ‘siyah elbiseli / resmi görevli’ kişilerin varlığıyla, bireyin egemen güçlerce kuşatılmışlığının getirdiği korku yu, suç/yargı/ceza olguları karşısındaki ‘endişe’ durumunu ön düzeye alarak, Atay ın metninin dışına çıkmaksızın ‘Ergenekon soruşturmaları na dek uzanan bir çağrışımlar zinciri oluşturmaktadır. Atay ın kişisini bağıntılı olduğu tüm çağrışım alanları içinde duyarlı bir yorumla canlandıran Fatih Al iki saati aşan soluklu performansını, bireyin kendisine yönelttiği kara alay ı da ‘buruk’ bir yaklaşımla kotararak bütünlüyor. Ankara nın unutulmuş bir tiyatro salonunu yeniden yaşama geçirdikten sonra varlığını ‘sıradan olmayan’ işlere adayan Murat Karahüseyinoğlu nun Öteki Tiyatro su 11 yaşını sürüyor…. Korkuyu Beklerken’ algılama yoğunluğu gerektiren bir oyun. Bu nedenle, en az yarım saat daha kısa olması gerekir. Ne çare, uyarlamacılar, yazarlara kıyamıyorlar..

yazan: William SHAKESPEARE

eviren-çeviren-sahneye getiren: KARAHÜSEYİNOĞLU, murat

sahne-kostüm-ışık tasarımı: mk

OYUNCULAR:

Berk TÜRK, M.Nurkut İLHAN, Ertuğrul KILINÇKAYA, Erengül ÖZTÜRK, Ümit KOYUNCU, Fatih GÜNAY, Bülent BEKTAŞ, Onur KAYA, Gülen ÇAKIR,  Uğur ÇAKIROĞLU,   Adem AYDİL

T.C.KÜLTÜR BAKANLIĞI’NIN MADDİ KATKILARIYLA

Oyun Fotoğrafları

Hamlet ilk modern insandır

Rossiter

Bir çağ için değil, tüm çağlar için

Ben Jonson

Hamlet’i oynamanın yolu yoktur

Hazlitt

Sulu göz, mızmız bir herif Hamlet, ondan nefret ediyorum

Charles Marowitz

İçine sadece hoş çiçeklerin konulması gereken kıymetli bir vazoya bir meşe ağacı dikilir; ağaç köklerini saldığında vazo parçalara ayrılır.

Goethe

O insanlardan nefret edenlerin en sevimlisidir.

W.Hazlitt

Shakespeare’in baş yapıtı olmak şöyle dursun , oyun düpedüz bir sanat başarısızlığıdır.

T.S.Eliot

Hamlet yasal cezalandırmanın özel intikama üstün olduğunu fark ederek zamanın ilerisine geçmiştir.

Kohler

Gençliğin isyanı ve kıskanç yaşlı tarafından dayatılan kısıtlamalara karşı sevme itkisi..

Ernest Johns

Danimarka sarayı feodal dünya ve feodal kültürün Tudor tipi feodal mutlakiyetçiliğin gerçekçi bir sembolü olarak okunmalıdır.

Thomas Metscher

Hamlet ‘kaba ve barbar’ bir oyundur

Voltaire

Geleceğin insanı geçmişte yaşamaya zorlanıyor, gerçek bir geçmişte…

.. Hamlet’i kim sahnelerse sahnelesin sonuç hep hüsran oluyor Shakespeare’in draması hiçbir yapıma boyun eğmiyor.. Bu büyük bir sır…

Hamlet dünyanın en incelikli dramatik ve şiirsel sanat eseridir.

Andrey Tarkovski

Homeros’un Homeros, Sokrates’in Sokrates olup olmadığı gibi …Kiminin aslında Francis Bacon, kiminin William Stanley, kiminin Roger Mannerk, kiminin Edward de Vere sandığı Shakespeare’in de Shakespeare olup olmadığı bilinmiyor.. Yalnız eserleriyle var olmak dedikleri bu olsa gerek..Hem nasıl var, hem nasıl yok, hem nasıl kendini insanlara vermiş, hem de nasıl kendini insanlardan saklamış…

Sebahattin Eyüboğlu

gerçek olduğu için çözümlenemeyen bir gizdir o

Van Doren

onu anlayamayışımız, onun ne denli gerçek olduğunu gösterir

E.E.Stoll

Shakespeare çağdaşlarımızın en büyüğüdür.

John Danby

Hamlet bir erkek değil, bir genç kızdır

Vining

onun gibi her şeyi erteleyerek, yüzümüzü maskeleyerek yaşıyoruz.

E.C.Lewis

****************************************************

Aslına sadık kalınarak yeniden kurgulanmış ve dili ayrıca sadeleştirilmiş olan metin başkaca rejilere de açık, alternatif bir oyun olma özellikleri taşımaktadır.

Böylece yıllar sonra, Ankara’da, özel bir tiyatroda, belki de ilk defa Hamlet sahnelenmiş olacak.

**********

Yeni Kral nasıl ki  tahtın  ne  sahibi  ne  hak edeni ise ve de asıl hak sahibi ve hak edeni olarak oğul Hamlet nasıl ki açıkta ve de ayazdaysa ve nasıl ki iktidar en yakınının öldürülmesi  pahasına ele geçirilmiş ve de  devamı gene  ölümlere  bağlıysa ve kimse adım adım gelen tehlikenin farkında  değilse  ve de  günümüzde  bir   şekilde   / her şekilde benzeri   oyunlar sahnelenmeye devam ediyorsa Hamlet’in sahnelenmesi için gerekçe mi aranır..

Yazan – Yöneten: Jacques Matthiessen
Oynayanlar: Berk Türk, Ertuğrul Kılınçkaya, Akdora Akalın, Pelin Şahin
*İngilizce tercüme:Ian Burns    *TürkçeTercüme: Şirin Aktemur UmutToprak
*Müzik: Kemal Günüç
*Dekor – Kostüm Tasarım: Pia Manssen

*Işık Kumanda: Ümit Koyuncu

Yaş Grubu: 7-77

Süre: 55 dakika

oyun fotoğrafları

ÖYKÜ:

“Akıllı Kraliçe”adlı masaldan uyarlanan bu oyun, genç ve akıllı bir prensin kendisine bir eş arama serüvenini anlatmaktadır. Prensin, kendisi gibi akıllı ve güzel olmasını istediği eşini, arama bulma süreci aynı zamanda kendisini bulma – tanıma ve yaşamı anlama sürecidir.

Danimarka ve Türkiye ASSITEJ merkezlerinin işbirliği yapmasını ve bu projenin gerçekleşmesini sağlayan ilk adım, Batıda tiyatro topluluğu nun , Bursa Uluslararası Çocuk ve Gençlik Tiyatroları Festivaline katıldığı 1996 yılında atıldı. 1997 Danimarka ve 1999 Norveçte geliştirilen ve olgunlaştırılan proje, 2001 de, oyunun yönetmeni ve tasarımcısının Ankaraya gelip provalara başlamasıyla start aldı. Ankarada ki bir aylık çalışmanın ardından provalar, Kopenhagda devam etti. Danimarka prömiyerinden sonra oyun, Aralık ayı içinde Kopenhag ve Roskilde de 11 Ocak 2002, Türkiye prömiyeri sonrasında, Danimarka Çocuk ve Gençlik Tiyatroları Festivali ve Bursa Uluslararası Çocuk ve Gençlik Tiyatroları Festivaline de katılmış ve o günden bugüne kadar öteki tiyatronun projesi olarak oynamaktadır.

M.E.B.

Talim Terbiye Kurulunca ilköğretim okullarının her iki kademesinde de öğrenim gören öğrenciler için sahnelenmesi B.08.0.TTK.0.01.04.06./611 sayılı yazısıyla, uygun bulunmuştur.

Klog… Mere Klog… Mere Mere Klog Öteki Tiyatro Ne mutlu ki Tiyatro yapılacaksa onu da biz yaparız diyen üniversitelerden bilim araştırma merkezlerine kadar hiçbir organizasyondan ıstampasını, mührünü esirgemeyen bir devletimiz var. Böylece bilim adamları, sanatçılar ya da akademisyenler yeni şeyler üretmek için yorulmak zorunda kalmıyor ve çok değerli zamanlarını devletimize daha çok hizmet etmek için harcama fırsatı buluyorlar. Durum böyleyken, haftada beş vakit ant içerek büyümemize rağmen hala akıllanmayıp birey olmaya çabalayan bizler de (bizler derken kimi kastettiğimi tam olarak bilmiyorum) son kullanma tarihi geçmiş ders kitaplarına, bilim kuramlarına, ya da sanat anlayışlarına mahkum ediliyoruz. Gazetemizin Fuaye – ODTÜ köşesinde şu ana kadar biri hariç bütün eleştirilerinin devlet tiyatroları oyunlarına ait olması da devlet babanın bize ne kadar kol kanat gerdiğinin bir göstergesi olsa gerek. Tamamen bağımsız bir grup olan ve kısıtlı sponsor desteğiyle ayakta durmaya çalışan Öteki Tiyatronun her Cumartesi sergilediği Akıllı… Daha Akıllı… Daha Daha Akıllı… isimli çocuk oyununun bu açıdan oldukça farklı bir deneyim olacağını düşünüyorum.

Öncelikle bu oyunu yönetmenliğini üstlendiğim Fırtına oyununun dekor hazırlıkları için gittiğim Öteki Tiyatroda tamamen tesadüf eseri izlediğimi ve oyun boyunca arkadaşlarımla birlikte attığım aralıksız kahkahalarla oyunu izlemeye gelen minikleri biraz şaşırttığımı itiraf etmeliyim. Çocuk oyunu denilince aklına tavşan ya da ağaç kostümü içine girmiş oyuncular gelenleri hem zekice tasarlanmış sahne plastiği hem de takdir edilmesi gereken oyuncu samimiyetiyle etkileyen bir oyun Akıllı. Başlıca oyun kişileri; tek isteği oğlunu evlendirmek olan bir kral, kendisine eş olarak dünyanın en akıllı ve en güzel kızını arayan yakışıklı ve kendini beğenmiş bir prens ile tabii ki zekasıyla ukala prense gereken dersi veren fakir kız. Yalnız bu oyun kişilerinin çocuk masallarında görmeye alışık olduğumuz tiplemelerden biraz farklı olduklarını belirtmekte fayda var. Özellikle oğlu bir an önce evlensin diye hiçbir zahmetten kaçınmayıp genç prens için geniş bir gelin adayı yelpazesi sunan kral oldukça renkli bir kişi olarak karşımıza çıkıyor.

Oyun kişilerinin metine yapılan zekice müdahaleler ve başarılı oyunculuklarla masal klişesi olmaktan kurtarılması oyunu çocuklar için hazırlanmış sıkıcı bir öğreti oyunu olmaktan çıkarıp her yaştan seyirci için oldukça eğlenceli bir performans haline getiriyor. Hatta çocuklarına eşlik eden anne-babaların ne için orada olduklarını unutup oyuna kendilerini kaptırmaları da ilginç bir tablo oluşturuyor. Birkaç tane sandık, bir elbise askısı, bir kapı ve iki tane halıdan oluşan dekor ve gitarla darbuka eşliğinde canlı olarak icra edilen müzikler; oyuncuların samimi ve eğlenceli anlatımına başarılı bir şekilde katılıyor. Rejisörlüğünü Jacques Matthiessenin yaptığı, ASSITEJ (Uluslararası Çocuk ve Gençlik Tiyatroları Birliği)in Türkiye ve Danimarka şubelerinin ortak yapımı olan Akıllı… Daha Akıllı… Daha Daha Akıllı… yıllar boyunca dershanelerde ya da okullarda aklını yitirmeye zorlanmış ve biraz yaramazlık yapmak isteyen herkes için oldukça eğlenceli bir altmış dakika vadediyor. DENİZ AKSOY

AKIL VE SEVGİ DENGESİ:Türkiyede ancak ilgili çevrelerce tanınıp bilinen, ASSITEJ (Uluslararası Çocuk ve Gençlik Tiyatroları Birliği), dünyanın 70 ülkesinin üye olduğu bir kuruluş. ASSITEJ Türkiye Merkezi 1990dan bu yana Ankarada çalışmalarını sürdürüyor. Daha doğrusu sürdürmeye çalışıyor. Akademisyenlerden ve sanatçılardan oluşan yönetim kurulu üyeleri..Türkiye ASSITEJini yaşatmaya çalışıyor, çocuk ve gençlik tiyatrosu çalışmalarının yurt çapında yaygınlaşması için festivaller, etkinlikler düzenliyor, değerlendirmeler yapıyor, uluslararası ilişkiler kuruyor. Jacques Matthiesen, Sven Grundvigin Akıllı Kraliçe masalını oyunlaştırmakla başlamış işe. Yaşlı kral, yakışıklılığına, aklına sonsuz güvenen kibirli prens oğul ve sonradan kraliçe olarak genç kralı aklıyla alt eden güzel, yoksul genç kız arketipsel üçgeninde kurmuş oyunu. Oldukça yalın, sevimli, hızlı geçişli bir öyküleme gerçekleştirmiş. Bu öyküleme içinde yaşamdaki mutluluğun gizinin, ancak akıl ve sevgi dengesinin kuruluşunda saklı olduğunu vurgulamış, üstelik kadından yana, feminen bir yaklaşım ortaya koyarak. Akıllı, Daha Akıllı, Daha Daha Akıllı Türkiye ve Danimarka ASSITEJlerinin ortak projesi. Seyirci kitlesi başlangıçta Danimarkada yaşayan Türk çocukları olarak belirlenmiş. Ama oyun, Küçüklere ve Büyüklere Masallar sloganı ile sunulabilecek kadar, her yaştan seyirciyi ortak bir seyir keyfinde buluşturuyor. TÜREL EZİCİ